اسلامآباد: به گزارش راز نیوز | در پی تشدید تنشها میان عربستان سعودی و جنبش انصارالله یمن، نشانههای آشکاری از عزم پاکستان برای ورود گسترده و همهجانبه به این مناقشه نمایان شده است. تحلیل دقیق مؤلفههای سیاسی، اقتصادی و نظامی نشان میدهد که اسلامآباد با ترکیبی از انگیزههای مالی، تعهدات پیمان دفاعی و همافقی با راهبرد امنیتی قدرتهای خارجی، خود را برای دفاع تمامعیار از عربستان در برابر یمنیها مهیا میسازد.
انگیزه اقتصادی؛ وابستگی مالی به عنوان موتور محرکه مداخله
مهمترین عامل در تصمیمگیری پاکستان، نیاز شدید مالی و وابستگی عمیق این کشور به عربستان سعودی است. منابع آگاه از مذاکرات اقتصادی دو کشور، از درخواست رسمی پاکستان برای دریافت تسهیلات 6.7 میلیارد دلاری نفت از عربستان با نرخ بهره یک درصد و دوره بازپرداخت پانزده ساله خبر میدهند.
این درخواست که در سطح وزیران مورد بحث و بررسی قرار گرفته، شامل یک دوره تنفس پنج ساله نیز میشود و نشان از چالشهای جدی اسلامآباد در تأمین منابع مالی و ارزی خود دارد. به گزارش منابع، عربستان سعودی با افزایش سپردههای نقدی خود به مبلغ هشت میلیارد دلار، به مهمترین شریک مالی و اقتصادی پاکستان بدل شده است.
کارشناسان اقتصادی معتقدند که پاکستان در شرایط کنونی به دلیل افزایش قیمتهای جهانی نفت و فشار بر ذخایر ارزی خود، چارهای جز پذیرش هرگونه پیشنهاد و همراهی با سیاستهای ریاض ندارد.
به عبارت روشنتر، پاکستان حاضر است در ازای تضمین تأمین مالی و نفت مورد نیاز خود، هر اقدامی را از سوی عربستان سعودی انجام دهد و به همین دلیل، در موقعیتی نیست که بتواند از دفاع تمامعیار از این کشور در برابر حملات یمنیها سر باز زند.
پیمان دفاعی مشترک؛ چارچوب حقوقی و الزامآور برای مشارکت نظامی
دومین رکن اساسی در آمادگی پاکستان برای ورود به این درگیری، پیمان دفاعی مشترکی است که در سپتامبر سال گذشته (2025) میان دو کشور در ریاض به امضا رسید. بر اساس این توافقنامه که "پیمان دفاعی مشترک راهبردی" نام دارد، هرگونه تجاوز به یکی از دو کشور، تجاوز به دیگری محسوب میشود و طرفین را ملزم به همکاری همهجانبه دفاعی میسازد.
این پیمان که در واکنش به ناامنیهای فزاینده منطقهای و کاهش اعتماد به تضمینهای امنیتی بینالمللی منعقد شده است، اختیارات گستردهای به پاکستان میدهد تا در صورت درخواست عربستان، به عنوان مدافع تمامعیار این کشور وارد عمل شود.
سخنگوی وزارت خارجه پاکستان در نشست خبری 16 ژوئیه 2026 تأکید کرد که اسلامآباد متعهد به اجرای کامل این توافقنامه و حمایت از حاکمیت و تمامیت ارضی عربستان است. این تعهد در حالی اعلام میشود که هزاران سرباز پاکستانی در نزدیکی مرز عربستان با یمن مستقر شدهاند و یک اسکادران از جنگندههای پاکستانی نیز در خاک این کشور حضور دارند.
تحلیلگران مسائل راهبردی بر این باورند که این توافق، چارچوب حقوقی مستحکمی برای اسلامآباد فراهم میآورد تا با استناد به آن و تحت عنوان "دفاع از حرمین شریفین"، به طور قطعی و مؤثر در سرکوب یمنیها مشارکت نماید و از این طریق نیز به بهانهای قانونی برای انجام عملیات نظامی گسترده دست مییابد.
این پیمان که بهصراحت حملات علیه عربستان را بهمنزله تهدیدی علیه تمامیت ارضی پاکستان قلمداد میکند، عملاً راه را برای هرگونه مداخله نظامی آینده هموار ساخته است.
همچنین پاسخ موشکی حوثیها به حملات عربستان سعودی به فرودگاه صنعا در هفته جاری که آتش بس چهار ساله را نقض کرد، نگرانیهای پاکستان را به سطح جدیدی رسانده است.
یک مقام پاکستانی به رویترز گفت: "رهبران عالیرتبه غیرنظامی و نظامی ما به ایران در بالاترین سطح اعلام کردهاند که حمله به عربستان، حمله به تمامیت ارضی پاکستان محسوب میشود و این خط قرمز ماست".
تحلیلگران امنیتی پاکستان بر این باورند که درگیری با حوثیها، برخلاف حملات موشکی ایران، احتمال ورود مستقیم پاکستان به درگیری را بسیار افزایش میدهد. همچنین نگرانیهایی درباره اختلال در کشتیرانی دریای سرخ به عنوان یک مسیر حیاتی تجاری وجود دارد که میتواند منافع پاکستان را به طور مستقیم تهدید کند.
سفر به ترکیه جهت طراحی حملهای گسترده علیه یمن
در تحولی راهبردی که معماری امنیتی خاورمیانه را دستخوش دگرگونی اساسی خواهد کرد، فیلد مارشال سید عاصم منیر، فرمانده ارتش و رئیس ستاد دفاعی پاکستان، در جریان سفر اخیر خود به آنکارا، دیداری محرمانه و بدون حضور خبرنگاران با رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، انجام داد.
منابع آگاه از جزئیات این نشست، که در پشت درهای بسته و با سطح بالایی از محرمانگی برگزار شد، میگویند محور اصلی مذاکرات، بررسی همکاریهای نظامی گسترده، مسائل امنیتی منطقهای و بهویژه طراحی یک عملیات نظامی همهجانبه علیه مواضع حوثیها در یمن بوده است.
بر اساس گزارشهای متعدد از منابع اطلاعاتی و اظهارات مقامات ارشد پاکستان، ترکیه بهطور جدی در حال مذاکره برای پیوستن به توافقنامه دفاعی مشترک راهبردی میان پاکستان و عربستان سعودی است و به گفته منابع آگاه، اردوغان موافقت اولیه خود را با این الحاق اعلام کرده است.
این ائتلاف، نه برای اسرائیل بلکه برای نیروهای مقاومت و ضد اسرائیلی به ویژه ایران بسیار خطرناک و مضر خواهد بود زیرا عربستان به دنبال عادی سازی روابط با اسرائیل به صورت علنی میباشد همچنین این سه کشور، متحد واقعی آمریکا (حامی اصلی اسرائیل در منطقه) هستند.
پاکستان، بازوی عملیاتی و امنیتی قدرتهای خارجی در منطقه
سومین مؤلفه در تبیین عزم پاکستان برای ورود به جنگ، جایگاه ویژه این کشور در راهبرد امنیتی واشنگتن است. اظهارات اخیر دریاسالار «چارلز بردفورد برد کوپر دوم»، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام)، که در جلسه استماع کمیته نیروهای مسلح سنا بیان شد، بهوضوح نشاندهنده بازتعریف نقش پاکستان در معادلات امنیتی منطقه است.
فرمانده سنتکام با تأکید بر اینکه پاکستان «شریک حیاتی و مرکزی» در مبارزه با تروریسم در منطقه به شمار میرود، اذعان داشت که همکاریهای نظامی نزدیک میان واشنگتن و اسلامآباد، نتایج عملیاتی ملموسی از جمله در شناسایی و ضربهزدن به عناصر کلیدی مدنظر آمریکا داشته است.
این واقعیت آشکار میسازد که ایالات متحده که پس از ناکامی در تثبیت حضور مستقیم نظامی خود در برخی نقاط منطقه، اکنون تلاش میکند اهداف امنیتی و ضدتروریستی خود را از طریق شبکهای از همکاریهای منطقهای با محوریت پاکستان دنبال کند.
در چنین ساختاری، ارتش پاکستان به عنوان بازوی عملیاتی و تأمینکننده منافع امنیتی آمریکا در منطقه ایفای نقش میکند و در صورت تأمین مالی و پشتیبانی اطلاعاتی از سوی هر قدرت جهانی، منافع آن قدرت را در منطقه به پیش خواهد برد. سناریوی حضور پاکستان در کنار عربستان علیه یمن، دقیقاً در راستای این راهبرد تعریف میشود.
با در نظر گرفتن سه عامل تعیینکننده مذکور، یعنی نیاز شدید مالی و وابستگی نفتی به عربستان مخصوصا در این برهه از زمان که کمبود انرژی در پاکستان به یک مسئله اصلی تبدیل شده است، تعهدات الزامآور پیمان دفاعی مشترک و نقشآفرینی به عنوان بازوی عملیاتی قدرت های خارجی در منطقه، میتوان نتیجه گرفت که پاکستان در آستانه ورود گسترده و همهجانبه به درگیری عربستان و یمن قرار دارد.
مقامات ارشد این کشور با آگاهی از پیامدهای سنگین چنین مداخلهای، در عین تلاش برای تعدیل انتظارات و مدیریت افکار عمومی داخلی، خود را برای اجرای یک عملیات نظامی مؤثر در دفاع از عربستان و سرکوب یمنیها مهیا میسازند.
