بلوچستان: به گزارش راز نیوز|  پذیرش مسئولیت حملات اخیر در پشین و پنجگور از سوی تحریک طالبان پاکستان، نشانه‌ای از گسترش دامنه فعالیت این گروه تروریستی به بلوچستان و شکل‌گیری چالشی تازه برای امنیت پاکستان و مناطق مرزی ایران است.

گروه تروریستی تحریک طالبان پاکستان طی چند روز اخیر با انتشار بیانیه و ویدئوی عملیاتی، مسئولیت دو حمله در ایالت بلوچستان پاکستان را بر عهده گرفته است؛ موضوعی که نشان دهنده گسترش دامنه فعالیت های این گروه از مناطق شمال ‌غربی پاکستان به بخش‌هایی از بلوچستان است.

در یکی از مهم‌ترین حوادث، در شب 31 اوت تا اول سپتامبر، تروریست های تحریک طالبان پاکستان به مرکز گمرکی در منطقه گلوگاه زیارت در شهرستان پشین ایالت بلوچستان حمله کردند. روابط عمومی ارتش پاکستان اعلام کرد نیروهای امنیتی در جریان یک درگیری موفق شدند 10 مهاجم را از پای در بیاورند، در مقابل، 6 نفر از نیروهای امنیتی و کارکنان گمرک جان خود را در این حمله از دست دادند.

تحریک طالبان پاکستان در روایت خود از این عملیات، مدعی کشته‌شدن 15 نفر از نیروهای ارتش و پلیس و زخمی ‌شدن شماری دیگر شده، ضبط مقادیری سلاح و تجهیزات نظامی و سرنگونی یک پهپاد ارتش پاکستان شده است. با این حال، این آمار از سوی منابع رسمی پاکستان تأیید نشده و روایت ارتش درباره تلفات دو طرف متفاوت است.

اهمیت این حمله صرفاً به تلفات آن محدود نبوده و هدف قرار دادن یک مرکز گمرکی و موضع حفاظت ‌شده نیروهای امنیتی در پشین، بیانگر تلاش تحریک طالبان پاکستان برای نمایش توان عملیاتی در منطقه‌ای خارج از حوزه سنتی فعالیت این گروه است. پشین در شمال ‌غرب بلوچستان و در نزدیکی مرز افغانستان قرار دارد و از مسیرهای ارتباطی مهم این ایالت به شمار می‌رود.

پنجگور؛ نقطه مهم‌تر در تحرکات تحریک طالبان

تحول قابل توجه‌تر، انتشار ویدئویی از سوی تحریک طالبان پاکستان و پذیرش مسئولیت حمله‌ای در شهرستان پنجگور واقع در جنوب ‌غرب ایالت بلوچستان است.

بر اساس اطلاعات منتشر شده درباره این ویدئو، تصاویر مربوط به حمله‌ای در منطقه سبزاب و علیه یک موضع نیروهای مرزی پاکستان در بخش مکران است. با توجه به قرار گرفتن پنجگور در جنوب ‌غرب ایالت بلوچستان و مجاورت آن با مرز ایران، از موقعیت جغرافیایی حساسی برخوردار است.

قرار گرفتن پنجگور در فاصله قابل توجهی از مرکز فعالیت های تحریک طالبان پاکستان یعنی ایالت خیبر پختون خوا برای پاکستان بسیار حائز اهمیت بنابراین، تکرار عملیات منتسب به این گروه در چنین مناطقی می‌تواند نشانه‌ای از تلاش برای ایجاد یا فعال‌کردن شبکه‌های عملیاتی در بلوچستان باشد.

این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که نیروهای امنیتی پاکستان طی هفته‌های اخیر عملیات‌های متعددی را در پنجگور انجام داده‌اند. در یکی از این عملیات‌ها در ماه اوت، ارتش پاکستان اعلام کرد 5 فرد مسلح را در منطقه کالی سوران پنجگور کشته و مقادیری سلاح، مهمات و تجهیزات را کشف کرده است.

بنابراین، فعالیت اخیر تحریک طالبان پاکستان را نمی‌توان صرفاً بر اساس یک حمله منفرد ارزیابی کرد؛ بلکه باید آن را در چارچوب افزایش فشار امنیتی بر بلوچستان و ظهور چندین کانون مسلح در نقاط مختلف این ایالت مورد بررسی قرار داد.

پیچیده‌تر شدن محیط امنیتی بلوچستان

بلوچستان طی سال‌های گذشته عمدتاً صحنه فعالیت گروه‌های مسلح بلوچ بوده است؛ گروه‌هایی که اهداف سیاسی و قومی متفاوتی با تحریک طالبان پاکستان دارند. در همین حال، فعالیت گروه‌های اسلام‌گرا نیز یکی دیگر از ابعاد تهدید امنیتی در این ایالت بوده است.

ورود یا افزایش تحرکات تحریک طالبان پاکستان در مناطقی مانند پشین و پنجگور می‌تواند این وضعیت را پیچیده‌تر کند.

این مسئله از منظر توان امنیتی اسلام‌آباد نیز حائز اهمیت می باشد؛ زیرا گسترش جغرافیایی فعالیت تحریک طالبان پاکستان می‌تواند منابع اطلاعاتی، عملیاتی و نظامی پاکستان را در چندین جبهه درگیر کند. به‌ویژه اگر این گروه بتواند در بلوچستان از ظرفیت‌های محلی، مسیرهای ارتباطی یا شبکه‌های پشتیبان برای انجام عملیات استفاده کند، مقابله با آن به مراتب دشوارتر خواهد شد.

در همین زمینه، حوادث اخیر در بلوچستان نشان می‌دهد که تهدیدهای امنیتی در این ایالت دیگر محدود به یک گروه یا یک منطقه مشخص نیست. در 31 اوت نیز نیروهای امنیتی پاکستان اعلام کردند ۱۱ فرد مسلح را در منطقه گلوگاه زیارت در شهرستان پشین، پس از تلاش برای ایجاد ایست بازرسی غیرقانونی در مسیر بزرگراه کویته ـ تفتان، کشته‌اند. ارتش پاکستان این افراد را در چارچوب گروه‌های مسلح بلوچ طبقه‌بندی کرده است.

در نتیجه، در فاصله کوتاهی چندین حادثه با انتساب‌های متفاوت در بلوچستان رخ داده و همین مسئله نشان‌دهنده چندلایه‌شدن تهدید امنیتی در این ایالت است.

اهمیت تحولات پنجگور برای ایران

فعالیت تحریک طالبان پاکستان در پنجگور از منظر ایران نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. این شهرستان در جنوب‌ غرب بلوچستان پاکستان و در نزدیکی مرز ایران قرار گرفته و هرگونه گسترش فعالیت گروه‌های مسلح در این منطقه می‌تواند بر شرایط امنیتی نوار مرزی دو کشور تأثیر گذار باشد.

البته پذیرش مسئولیت یک حمله به ‌تنهایی به منزله ایجاد یک شبکه عملیاتی گسترده تحریک طالبان پاکستان در مجاورت مرز ایران نبوده و  تقویت چنین ارزیابی‌ نیازمند شواهد بیشتر درباره حضور نیروها، ساختارهای پشتیبان و تداوم عملیات است.

با این حال، تکرار حملات منتسب به تحریک طالبان پاکستان در جنوب بلوچستان، به ‌ویژه در مناطقی مانند پنجگور، می‌تواند یک متغیر جدید در محیط امنیتی مرزهای شرقی ایران ایجاد کند. افزایش فعالیت گروه‌های مسلح در این محدوده احتمال استفاده از مسیرهای مرزی برای جابه‌جایی افراد، انتقال تجهیزات یا فعالیت‌های غیرقانونی را افزایش می‌دهد و در نتیجه، ضرورت رصد دقیق‌تر تحولات امنیتی در آن سوی مرز را بیشتر می‌کند.

از این منظر، تحولات پنجگور برای ایران صرفاً یک رویداد امنیتی در داخل پاکستان بوده و به ‌عنوان یک هشدار درباره تغییر احتمالی الگوی فعالیت گروه‌های مسلح در نزدیکی مرزهای شرقی کشور مورد توجه قرار گیرد.

همزمان، برای پاکستان نیز مسئله اصلی این است که بلوچستان که پیش از این با شورش مسلحانه گروه‌های بلوچ مواجه بوده، اکنون شاهد فعالیت گروه تروریستی تحریک طالبان پاکستان بوده و ادامه دار بودن این روند می تواند چالش های امنیتی ایالت بلوچستان را برای اسلام آباد دوچندان کند.