
اسلامآباد: به گزارش راز نیوز| قطر گامهای بلندی برای انعقاد یک پیمان دفاعی راهبردی و بیسابقه با پاکستان برمیدارد؛ توافقی که مستقیماً بر اساس پیمان دفاعی متقابل عربستان و پاکستان که در سپتامبر 2025 امضا شد، بنا میگردد.
مذاکرات سطح بالای پاکستان و قطر در ماه جاری وارد مرحله تعیینکنندهای شده است. مقامات ارشد دو کشور گفتگوهای فشردهای در دوحه برگزار کردهاند که به گفته منابع، با شتاب قابل توجهی به سمت یک توافق راهبردی رسمی در حال پیشرفت است.
پیشینه و چشمانداز کلی
کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس به طور مستمر در حال تنوعبخشیدن به مشارکتهای امنیتی خود فراتر از تضمینهای سنتی غرب هستند. پیمان دفاعی متقابل راهبردی عربستان و پاکستان در سپتامبر 2025، یک سابقه تاریخی ایجاد کرد و تعهدات دفاعی متقابل بین پاکستان هستهای و یک پادشاهی کلیدی خلیج فارس را رسمیت بخشید. اکنون قطر در حال پیروی از این الگو در شرایطی است که بازیگران منطقه در میان تنشهای پایدار با ایران و سوالاتی درباره وضعیت بلندمدت نیروهای آمریکایی، ساختارهای نظامی خود را بازبینی میکنند.
جزئیات توافق پیشنهادی
پیمان دفاعی پیشنهادی قطر و پاکستان شامل محورهای زیر است:
. رزمایشهای نظامی مشترک
. برنامههای آموزشی پیشرفته و تبادل افسران در کالجهای ستادی
. همکاری در تولید همزاد (co-production) تجهیزات دفاعی
. اشتراک اطلاعات و همکاری در حوزه امنیت سایبری
. تبادل فناوری پهپادها و سامانههای بدون سرنشین
. سابقه دیپلماتیک و تحرکات اخیر
رئیسجمهور پاکستان، آصف علی زرداری، در جریان سفر نوامبر 2025 خود به دوحه، پیشنهاد گسترش همکاریهای دفاعی و تولید مشترک را مطرح کرد. شیخ سعود بن عبدالرحمن آل ثانی، معاون نخستوزیر و وزیر مشاور در امور دفاعی قطر، به این پیشنهاد واکنش مثبت نشان داد و دستور پیگیری فوری مذاکرات را صادر کرد.
مومنتوم اخیر این مذاکرات شامل مشارکت تیمهای قطری در نهمین دوره مسابقات بینالمللی «تیم اسپریت» ارتش پاکستان (PATS-2026) است که در جریان آن، تیمهای قطری موفق به کسب مدالهایی از جمله طلا شدند.
چرا این توافق اهمیت دارد؟
این پیمان دفاعی مزایای عملیاتی ملموسی را به همراه دارد. پاکستان آموزههای رزمی خود را در محیطهای بیابانی، شهری و نامتقارن در اختیار قطر قرار میدهد. قطر به خطوط آموزشی دقیق و تبادل افسران دست مییابد که فرآیند حرفهایسازی نیروی کوچک اما فناورانه این کشور را شتاب میبخشد. ابتکارات تولید همزاد، مسیرهایی را برای توسعه سیستمهای متناسب با شرایط عملیاتی خلیج فارس باز میکند. همچنین همکاری در حوزه اطلاعات و امنیت سایبری، به تهدیدات مشترک علیه زیرساختهای حیاتی و مسیرهای دریایی پاسخ میدهد.
ابعاد راهبردی
این پیمان، وضعیت بازدارندگی را در سراسر خلیج فارس تقویت میکند بدون اینکه تعهدات معاهدهای جدیدی ایجاد کند که با ائتلافهای موجود در تضاد باشد. پاکستان خود را به عنوان یک تأمینکننده امنیتی قابل اعتماد با سابقه اثباتشده در مشاوره و آموزش در چندین پایتخت خلیج فارس معرفی میکند. قطر قابلیت همکاری بین سکوهای مدرن غربی خود و مفاهیم عملیاتی پاکستان را افزایش میدهد. این توافق، چارچوب امنیتی منطقهای لایهلایهای را تقویت میکند که مکمل حضور آمریکا در تأسیساتی مانند پایگاه هواییالعبیده است، نه رقیب آن.
نگاه رقبا
- ایران: تحولات اخیر را از منظر موقعیت منطقهای خود رصد میکند. تهران از قبل با تعهدات دفاعی متقابل رسمی عربستان و پاکستان مواجه است و اکنون با یک مسیر موازی با قطر روبرو میشود.
- چین: به عنوان شریک دیرینه پاکستان، این پیمان را همسو با همکاریهای دفاعی جنوب-جنوب میداند که گزینههای امنیتی خلیج فارس را متنوع میکند.
- روسیه و دیگر بازیگران خارجی: به این سابقه توجه دارند که کشورهای غیرغربی میتوانند روابط نظامی ساختاریافتهای مستقل از تأمینکنندگان سنتی ایجاد کنند.
مراحل بعدی و چشمانداز
طرفین هدفگذاری کردهاند که مراسم امضای رسمی این توافق طی چند ماه آینده برگزار شود. گامهای بعدی شامل برنامههای تبادل افسران در کالجهای ستادی، نخستین رزمایش مشترک دریایی یا نیروهای ویژه تحت چارچوب جدید، و کارگروههای اولیه صنعت دفاعی در زمینه تولید همزاد خواهد بود. جدول زمانی اجرا هنوز انعطافپذیر است اما مقامات از شتاب فزاینده مذاکرات خبر میدهند.
پرداختن به شکاف قابلیتی
قطر به عمق عملیاتی بیشتر و انتقال نهادی دانش نیاز دیرینهای دارد. نیروهای قطری با وجود بهرهمندی از سکوهای پیشرفته، از کادر باتجربه و بزرگمقیاس پاکستان سود میبرند. پاکستان نیز با بهرهبرداری مالی از ظرفیت آموزشی و صادرات دفاعی خود، یک شکاف اقتصادی و راهبردی را پر میکند. با این حال، محدودیتهای واقعبینانهای نیز وجود دارد: این پیمان ماهیتاً دوجانبه و تدافعی باقی میماند و دستیابی به قابلیت همکاری کامل، سالها تمرین مستمر و هماهنگی در آموزههای نظامی را میطلبد.
خط پایانی
پیمان دفاعی در حال ظهور بین قطر و پاکستان، الگوی سعودی را به یک شبکه امنیتی گستردهتر خلیج فارس-جنوب آسیا تعمیم میدهد که بازدارندگی و قابلیت همکاری را افزایش میدهد و در عین حال مشارکتهای مستقر آمریکا را دست نخورده باقی میگذارد.