ریاض: به گزارش راز نیوز | در شرایطی که تنش‌های ژئوپلیتیکی در غرب آسیا به‌ویژه میان عربستان سعودی و امارات متحده عربی با حمایت پنهان و آشکار اسرائیل تشدید شده است، فیلد مارشال سید عاصم منیر فرمانده ارتش و رئیس نیروهای دفاعی پاکستان، به‌طور ناگهانی و بدون اعلام قبلی به عربستان سعودی سفر کرده است.

این سفر در زمانی انجام می‌شود که همزمان رئیس دستگاه دیپلماسی پاکستان از چین بازدید کرده و وزیر کشور پاکستان همچنان در پکن به سر می‌برد و گفت‌وگوهای راهبردی گسترده‌ای را با مقامات پکن درباره تحولات منطقه‌ای و امنیتی دنبال می‌کند.

تغییرات ژئوپلیتیکی: فشار بر پاکستان

بر اساس گزارش‌های رسانه‌ای و تحلیلگران منطقه‌ای، عربستان سعودی در حال تشکیل ائتلافی بزرگ و قدرتمند در غرب آسیا است که هدف آن افزایش نفوذ این کشور در منطقه و کنار زدن امارات متحده عربی از جایگاه راهبردی است.

به‌گفته منابع دیپلماتیک، این تلاش سعودی توازن قدرت در منطقه را به سوی ریاض متمایل می‌کند. در این میان، کشورهایی نظیر پاکستان تحت فشار فزاینده‌ای قرار گرفته‌اند تا موضع خود را در قبال حمایت از عربستان یا امارات روشن سازند.

تحلیل‌گران برجسته در رسانه‌های بین‌المللی اشاره کرده‌اند که عربستان سعودی از کشورهای منطقه انتظار دارد که یا کاملاً در کنار عربستان بایستند یا حداقل بی‌طرفی خود را به‌وضوح اعلام کنند، موضوعی که باعث شده اسلام‌آباد در موضعی دشوار قرار گیرد.

دلایل سفر ناگهانی عاصم منیر

سفر فیلد مارشال عاصم منیر در چنین مقطع حساس زمانی انجام شده که تنش میان آمریکا و ایران نیز در حال افزایش است. طی روزهای اخیر، لحن واشنگتن در قبال ایران تشدید یافته و تحلیل‌گران غربی از احتمال عملیات نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران در هفته‌های آتی سخن گفته‌اند.

همین نگرانی باعث شده که ریاض، پکن و راولپندی (پایتخت نظامی پاکستان) نگران انتقال ناامنی به مرزهای خود باشند. به‌نحوی که رسانه‌های معتبر امنیتی و استراتژیک بارها هشدار داده‌اند که تشدید تنش نظامی در خاورمیانه می‌تواند منجر به سرریز شدن بحران به کشورهای همسایه و متحدان آنان شود.

برخی منابع نزدیک به پنتاگون نیز گزارش داده‌اند که پاکستان جزو معدود کشورهایی است که واشنگتن در حال بررسی نقش‌آفرینی بیشتر آن در صورت وقوع تنش نظامی گسترده در منطقه است، به‌ویژه در زمینه لجستیک، اطلاعات و پشتیبانی هوایی. این شرایط باعث شده است که اسلام‌آباد در اتخاذ مواضع دیپلماتیک و امنیتی دقیق و سنجیده‌تر عمل کند.

پاکستان بر سر دوراهی عربستان و امارات

ساختار سیاسی ـ امنیتی منطقه نشان می‌دهد که عربستان سعودی در تقابل با امارات متحده عربی، درصدد ایجاد شبکه‌ای از شراکت‌های نظامی و دیپلماتیک است که می‌تواند نقش این کشور را در آینده خاورمیانه تثبیت کند.

تحلیلگران روابط بین‌الملل نیز معتقدند که امارات با حمایت‌های آشکار و پنهان اسرائیل، توانسته نقش خود را در برخی از بحران‌های منطقه‌ای پررنگ‌تر کند؛ موضوعی که ریاض را وادار به تشکیل ائتلافی گسترده‌تر کرده است.

کشورهایی مانند پاکستان که از نظر استراتژیک و تاریخی با هر دو طرف روابط حسنه‌ای دارند، اکنون در موقعیتی چالش‌برانگیز قرار گرفته‌اند. حزب‌های سیاسی و رسانه‌های مستقل در اسلام‌آباد گزارش داده‌اند که فشار عربستان برای اعلام موضع رسمی درباره اتحاد با ریاض یا حمایت از امارات، هم در سطح دولت و هم در سطح ارتش، موضوع گفت‌وگوی داخلی و رایزنی‌های پشت‌پرده بوده است.

فشار داخلی و تحلیل‌های کارشناسی

برخی از صاحب‌نظران پاکستانی نیز در تحلیل‌های خود در شبکه‌های خبری، بر این باورند که پاکستان ناچار است استراتژی تعادلی اتخاذ کند تا هیچ یک از قطب‌های سیاسی و امنیتی منطقه را به‌طور کامل بی‌طرف نگذارد.

در همین حال، سردار مسعود خان سفیر پیشین پاکستان در ایالات متحده، در آخرین مصاحبه خود با رسانه‌ها اظهار داشت: «پاکستان در موقعیتی پیچیده قرار دارد؛ نه می‌تواند در برابر فشارهای یکجانبه عربستان بایستد و نه می‌تواند به‌طور آشکار از متحدان سنتی خود فاصله بگیرد. اسلام‌آباد باید مسیر متوازنی را انتخاب کند تا ثبات داخلی و خارجی خود را حفظ کند.»

لازم به ذکر است که شیخ محمد بن زاید آل نهیان رئیس امارات متحده عربی و حاکم ابوظبی اخیرا در قالب یک سفر رسمی از پاکستان بازدید به عمل آورد با عاصم منیر رئیس نیروهای دفاعی و فرمانده ارتش پاکستان و نخست وزیر محمد شهباز شریف به گفتگو و رایزنی پرداخت.

چشم‌انداز آینده

در نهایت، سفر ناگهانی فرمانده ارتش پاکستان به عربستان سعودی را می‌توان نشانه‌ای از تعمیق رایزنی‌های امنیتی و دیپلماتیک اسلام‌آباد در مواجهه با تلاطم منطقه‌ای دانست. این حرکت هرچند غیر رسمی و اعلام‌نشده بود، اما به‌روشنی نشان می‌دهد که پاکستان در عرصه تحولات خاورمیانه، به‌ویژه در تقابل‌های جاری و آینده، خواهان نقش فعال، محتاطانه و هماهنگ با متحدان خود است.

تحولات آتی از جمله مواضع رسمی پاکستان درباره تنش های منطقه‌ای، چگونگی واکنش اسلام‌آباد به فشارهای عربستان و موضع‌گیری نسبت به امارات و اسرائیل، همچنان در کانون توجه تحلیل‌گران بین‌المللی قرار دارد و می‌تواند حکم «خط‌کش رفتار راهبردی» پاکستان در سال‌های آینده را داشته باشد.