ریاض: به گزارش راز نیوز | در حالی که آتش تنش‌ها و صف‌آرایی‌های نظامی در خاورمیانه همچنان سایه سنگین خود را بر معادلات امنیتی منطقه گسترانده است، پاکستان در یکی از پیچیده‌ترین و حساس‌ترین مقاطع ژئوپلیتیکی تاریخ معاصر خود قرار گرفته؛ موقعیتی دشوار که اسلام‌آباد را ناچار ساخته میان حفظ روابط راهبردی با عربستان سعودی ـ به‌عنوان یکی از مهم‌ترین شرکای مالی، اقتصادی خود ـ و جلوگیری از تنش و تقابل با جمهوری اسلامی ایران همسایه مهم خود، نوعی موازنه دشوار برقرار کند.

در همین چارچوب، گزارش‌های منتشرشده از سوی رویترز به نقل از منابع امنیتی و دولتی حاکی از آن است که پاکستان در قالب توافقات دفاعی مشترک با ریاض، هزاران نیروی نظامی، جنگنده‌های پیشرفته، سامانه‌های پدافند هوایی و تجهیزات رزمی گسترده‌ای را در خاک عربستان سعودی مستقر کرده است؛ اقدامی که اگرچه از سوی اسلام‌آباد «دفاعی» توصیف می‌شود، اما در فضای ملتهب کنونی خاورمیانه، بازتاب‌های گسترده سیاسی و امنیتی به همراه داشته است.

بر اساس اطلاعات منتشرشده، پاکستان حدود 8 هزار نیروی نظامی، یک اسکادران کامل جنگنده و سامانه‌های پیشرفته پدافندی را به عربستان اعزام کرده است. به گفته رویترز سه مقام امنیتی و دو منبع دولتی این استقرار را تأیید کرده و آن را «یک نیروی رزمی کامل و آماده عملیات» توصیف کرده‌اند که در صورت بروز تهدید علیه عربستان، قادر به ایفای نقش گسترده دفاعی خواهد بود.

منابع آگاه اعلام کرده‌اند که این استقرار شامل حدود ۱۶ فروند جنگنده پیشرفته «JF-17» ـ محصول مشترک پاکستان و چین ـ است که در اوایل ماه آوریل به عربستان منتقل شده‌اند. افزون بر آن، دو اسکادران پهپادی و سامانه پدافند هوایی چینی «HQ-9» نیز در چارچوب این همکاری دفاعی در اختیار عربستان قرار گرفته است.

به گفته منابع امنیتی، تمامی این تجهیزات توسط نیروهای پاکستانی اداره می‌شود و هزینه‌های استقرار و پشتیبانی آن را دولت عربستان سعودی تأمین می‌کند.

اگرچه مقامات پاکستانی تأکید دارند که نیروهای اعزامی عمدتاً نقش مشاوره‌ای، آموزشی و دفاعی دارند، اما تحلیلگران معتقدند ابعاد این استقرار شامل هزاران نیروی نظامی، جنگنده‌های رزمی، سامانه‌های موشکی و تجهیزات پیشرفته دفاعی نشان می‌دهد که روابط نظامی اسلام‌آباد و ریاض وارد مرحله‌ای تازه و راهبردی شده است.

در همین حال، یکی از منابع دولتی که به مفاد توافق دفاعی محرمانه میان دو کشور دسترسی داشته، اعلام کرده است که این توافق حتی امکان اعزام تا 80 هزار نیروی پاکستانی به عربستان سعودی را نیز در شرایط اضطراری پیش‌بینی کرده است؛ نیروهایی که در کنار ارتش سعودی، مسئولیت حفاظت از مرزها و تأسیسات حساس این کشور را بر عهده خواهند داشت.

دو مقام امنیتی دیگر نیز گفته‌اند که بخشی از توافقات دفاعی شامل احتمال استقرار ناوهای جنگی پاکستانی در آب‌های عربستان سعودی است، هرچند هنوز مشخص نیست که این بخش از توافق عملیاتی شده باشد.

این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که پاکستان طی هفته‌های اخیر هم‌زمان نقش محوری در میانجی‌گری میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا ایفا کرده با این حال، استقرار گسترده نیروهای پاکستانی در عربستان، نشان می‌دهد که اسلام‌آباد ناچار است میان تعهدات راهبردی خود در قبال ریاض و ضرورت حفظ روابط پایدار با تهران، توازن دشواری برقرار کند.

پاکستان از یک سو دارای مرزی نزدیک به 900 کیلومتر با ایران است و پیوندهای مذهبی، اقتصادی، امنیتی و تاریخی گسترده‌ای با این کشور دارد و از سوی دیگر، عربستان سعودی طی دهه‌های گذشته یکی از مهم‌ترین حامیان مالی و اقتصادی اسلام‌آباد بوده و در دوره‌های متعدد بحران اقتصادی، کمک‌های گسترده‌ای در اختیار پاکستان قرار داده است.

در چنین فضایی، مقامات پاکستانی تلاش کرده‌اند تأکید کنند که استقرار نیروها در عربستان به معنای ورود اسلام‌آباد به جنگ مستقیم علیه ایران نیست و مأموریت این نیروها صرفاً جنبه دفاعی دارد.

منابع امنیتی پاکستانی تصریح کرده‌اند که هدف اصلی از این اقدام، تقویت توان دفاعی عربستان در برابر تهدیدات احتمالی آینده و جلوگیری از گسترش ناامنی در منطقه است، نه مشارکت در عملیات تهاجمی علیه جمهوری اسلامی ایران.

پاکستان با وجود فشارهای فزاینده منطقه‌ای و بین‌المللی، عملاً از ورود به جنگ مستقیم با ایران خودداری کرده و تلاش دارد ضمن حفظ تعهدات امنیتی خود نسبت به عربستان، از تبدیل‌شدن به بخشی از یک رویارویی فراگیر منطقه‌ای جلوگیری کند.

با این حال، کارشناسان هشدار می‌دهند که افزایش حضور نظامی پاکستان در عربستان سعودی، در کنار ادامه تنش‌های ژئوپلیتیکی در خلیج فارس، می‌تواند خطر تشدید بحران و گسترش دامنه رقابت‌های نظامی در منطقه را افزایش دهد.

ناظران سیاسی بر این باورند که اسلام‌آباد اکنون در حساس‌ترین نقطه تلاقی منافع منطقه‌ای خود قرار گرفته است؛ جایی که هرگونه خطای محاسباتی می‌تواند توازن ظریف میان روابط با تهران و ریاض را بر هم زند و پاکستان را وارد بحرانی پیچیده‌تر کند.