اسلام‌آباد: به گزارش راز نیوز| در حالی که جهان منتظر توافق صلح بین ایالات متحده و ایران است و دونالد ترامپ از احتمال برگزاری دور دوم مذاکرات در اسلام‌آباد سخن می‌گوید، پاکستان خود را به عنوان میانجی‌ای خستگی‌ناپذیر معرفی کرده که مدعی بی‌طرفی و جلب اعتماد همه طرف‌هاست.

برای کشوری که همچنان درگیر مناقشات با همسایگان خود است و تا همین اواخر از دید ترامپ، عاملی بی‌ثبات‌کننده راهبردی محسوب می‌شد، ظهور پاکستان در نقش صلح‌ساز، چیزی جز یک دگردیسی خیره‌کننده نیست.

دستاوردهای اسلام‌آباد در تضمین آتش‌بس بین آمریکا و ایران و گرد هم آوردن دو طرف برای اولین تعامل مستقیم سطح بالا از سال 1979، قابل دست کم گرفتن نیست. با این حال، کارزار نظامی مستمر پاکستان علیه افغانستان، روابط تاریخی نه چندان آرام آن با ایران، و شرایط مبهم پیمان دفاعی متقابل هنوز تصویب‌نشده با عربستان، سایه‌ای بر اعتبار این کشور به عنوان صلح‌ساز و میزبان بی‌طرف افکنده است.

انرژی، جغرافیا، جمعیت

انگیزه‌های پاکستان برای ایفای نقش میانجی‌گر روشن است. این کشور به شدت به واردات انرژی وابسته است به طوری که بیش از ۸۵ درصد نیاز نفتی و تقریباً تمام گاز طبیعی مایع (LNG) خود را از عربستان سعودی، قطر و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس تأمین می‌کند. در نتیجه جنگ، دولت مجبور به اعمال تدابیر شدید ریاضتی، دستور کار چهار روز در هفته برای کارمندان دولتی و تعطیلی مدارس برای صرفه‌جویی در انرژی شد. برخی از محدودیت‌ها از آن زمان کاهش یافته، اما نگرانی دائمی وجود دارد که اقتصاد نزدیک به ورشکستگی پاکستان بدون کمک‌های بین‌المللی ممکن است فروبپاشد.

در 17 آوریل، عربستان سعودی برای ارائه 3 میلیارد دلار حمایت اضافی به پاکستان وارد عمل شد. ریاض همچنین ترتیب تمدید تسهیلات 5 میلیارد دلاری را برای سه سال دیگر تمدید کرد. اهمیت بالای حل مناقشه برای اسلام‌آباد را جغرافیا نیز تعیین می‌کند. پاکستان مرز 900 کیلومتری با ایران دارد که آن را به میدان نبرد نزدیک می‌کند. این مرز یک کریدور حیاتی تجاری، ترانزیتی و مسیر تأمین انرژی است و در حال حاضر نیز آسیب‌پذیر است.

نگرانی ویژه منطقه بلوچستان (که در ایران سیستان و بلوچستان نامیده می‌شود) است که در دو سوی مرز گسترده شده است. حملات مکرر گروه‌های شبه‌نظامی که از پایگاه‌های دو طرف مرز فعالیت می‌کنند، روی داده و ایالت بلوچستان پاکستان درگیر شورش‌های جدایی‌طلبانه شدیدی است.

جمعیت مذهبی پاکستان نیز انگیزه بیشتری برای میانجی‌گری فراهم می‌کند. اهل سنت اکثریت کشور را تشکیل می‌دهند، اما این کشور میزبان دومین جمعیت بزرگ شیعه جهان پس از ایران است که تخمین‌ها بین 10 تا 25 درصد کل جمعیت متغیر است. هرچند شیوع خشونت‌های فرقه‌ای نسبتاً نادر و عموماً مهار شده است، پاکستان سابقه طولانی تنش فرقه‌ای بین اهل سنت و شیعیان دارد که به دهه ۱۹۸۰ بازمی‌گردد. تظاهرات اخیر در اسلام‌آباد و کراچی در اعتراض به ترور آیت‌الله خامنه‌ای، منجر به تبادل کلمات تندی بین فیلد مارشال عاصم منیر و علمای شیعه در اسلام‌آباد شد. طبق گزارش‌ها، منیر به حاضران گفته است: «اگر اینقدر ایران را دوست دارید، پس به ایران بروید.»

روابط ترامپ و عاصم منیر

اما به جرات می‌توان گفت بزرگ‌ترین انگیزه برای نقش پاکستان به عنوان میانجی‌گر قابل اعتماد، ناشی از رابطه شخصی نزدیک بین رئیس‌جمهور ترامپ و فیلد مارشال عاصم منیر است. روابط نزدیک بین روسای جمهور آمریکا و فرماندهان نظامی پاکستان از دهه 1950 یک ویژگی ثابت بوده است. اما این آخرین تجلی روابط رو به گرمی، پس از تمجید پاکستان از تلاش‌های ترامپ برای میانجی‌گری آتش‌بس بین هند و پاکستان در می 2025 صورت گرفت: پاکستان ماه بعد رسماً ترامپ را برای جایزه صلح نوبل نامزد کرد.

اگرچه مشخص نیست منیر تا چه اندازه شخصاً مسئول این نامزدی بوده، شکی نیست که او از سوی رئیس‌جمهور ترامپ به عنوان کانون قدرت واقعی در پاکستان، به طور منحصر به فردی پاداش گرفته است. منیر در ژوئن به ناهار خصوصی کاخ سفید دعوت شد. در سپتامبر، او به همراه نخست‌وزیر شهباز شریف مجدداً به دفتر بیضی دعوت شد تا در مورد برنامه‌های سرمایه‌گذاری آمریکا در بخش معادن حیاتی پاکستان گفتگو کند. این دیدار تنها چند هفته پس از حضور منیر در مراسم بازنشستگی ژنرال مایکل کوریلا، رئیس سنتکام، در اوت برگزار شد.

علاقه شدید منیر به تقویت مشارکت بین پاکستان و آمریکا در بخش‌های مرتبط با رمزارز، معادن حیاتی و مبارزه با تروریسم – به اصطلاح «سه سی» – به گمانه‌زنی‌ها در مورد محاسبات کنونی پاکستان و سودهایی که ممکن است از نقش خود به عنوان صلح‌ساز انتظار داشته باشد، دامن زده است. در سال 2023، منیر حوزه اختیارات خود را گسترش داد تا بر تجارت و فرصت‌های سرمایه‌گذاری خارجی پاکستان از طریق شورای تسهیل سرمایه‌گذاری ویژه (SIFC) نظارت کند.

در سپتامبر 2025، شرکت استراتژیک متالز آمریکا تفاهمنامه‌ای به ارزش 500 میلیون دلار در اسلام‌آباد با واحد مهندسی ارتش پاکستان (FWO) و شرکت ملی لجستیک ارتش (NLC) برای استخراج معادن حیاتی در پاکستان امضا کرد. در ژانویه امسال، توافقنامه‌ای تحت نظارت منیر امضا شده در اسلام‌آباد، ترتیبی بین پاکستان و «نهادی وابسته» به شرکت رمزارز آمریکایی «ورلد لیبرتی فایننشل» برای امکان «گفتگو و درک فنی پیرامون معماری‌های نوظهور پرداخت دیجیتال» رسمیت بخشید. شرکت «ورلد لیبرتی فایننشل» که در سال 2024 تأسیس شد، توسط خانواده ترامپ پشتیبانی می‌شود.