پکن: به گزارش راز نیوز | در حالی که تحولات امنیتی و ژئوپلیتیکی منطقه پس از خروج ایالات متحده از افغانستان همچنان در حال بازتعریف موازنه‌های قدرت در جنوب و مرکز آسیاست، جمهوری خلق چین تلاش‌های دیپلماتیک خود برای میانجی‌گری میان پاکستان و حکومت طالبان افغانستان را به‌طور محسوسی افزایش داده است؛ اقدامی که از نگاه بسیاری از ناظران، بخشی از راهبرد گسترده پکن برای تثبیت جایگاه خود به‌عنوان بازیگر اصلی مدیریت امنیت منطقه‌ای در خلأ ناشی از عقب‌نشینی واشنگتن تلقی می‌شود.

در تازه‌ترین تحول، «یو شیائویونگ» نماینده ویژه چین در امور افغانستان اعلام کرد که هم پاکستان و هم حکومت طالبان، ارزیابی مثبتی از روند مذاکرات موسوم به «فرآیند ارومچی» ارائه کرده‌اند و برای ادامه همکاری‌ها با هدف تقویت صلح، امنیت و توسعه مشترک منطقه‌ای آمادگی دارند.

نماینده ویژه چین این اظهارات را در پی سفر اخیر خود به افغانستان و دیدار با «امیرخان متقی» وزیر خارجه طالبان و شماری دیگر از مقام‌های بلندپایه حکومت کابل مطرح کرد. وی در پیامی که روز چهارشنبه در شبکه اجتماعی ایکس منتشر شد، تأکید کرد که گفت‌وگوها بر توسعه هماهنگی‌های دیپلماتیک، گسترش همکاری‌های منطقه‌ای و تقویت مرحله جدید مذاکرات میان اسلام‌آباد و کابل در چارچوب ابتکار میانجی‌گرانه چین متمرکز بوده است.

یو شیائویونگ نوشت: «خوشحالم که بار دیگر در روزهای اخیر به افغانستان سفر کردم و در تاریخ 11 مه 2026 با وزیر خارجه امیرخان متقی و دیگر مقام‌های بلندپایه دیدار داشتم. هر دو طرف ارزیابی مثبتی از روند ارومچی دارند و آماده همکاری مشترک برای صلح، امنیت و توسعه مشترک هستند.»

«فرآیند ارومچی» عنوان مجموعه‌ای از مذاکرات میان پاکستان و طالبان افغانستان است که با میانجی‌گری مستقیم چین و در شهر ارومچی برگزار شده و هدف آن کاهش تنش‌های مرزی، مهار فعالیت‌های گروه‌های مسلح و مقابله با بی‌ثباتی فزاینده منطقه‌ای عنوان شده است. این گفت‌وگوها که میان اول تا هجدهم آوریل برگزار شد، یکی از جدی‌ترین و مستقیم‌ترین مداخلات دیپلماتیک چین در پرونده امنیتی افغانستان طی سال‌های اخیر به‌شمار می‌رود.

با وجود خوش‌بینی رسمی مقامات چینی، واقعیت میدانی نشان می‌دهد که دوره های پیشین مذاکرات میان طالبان و پاکستان از جمله نشست‌هایی که در دوحه، استانبول و ریاض برگزار شده بود، تاکنون نتوانسته‌اند راه‌حلی عملی برای اختلافات امنیتی بنیادین میان دو طرف ارائه کنند.

در قلب این تنش‌ها، نگرانی عمیق و فزاینده پاکستان نسبت به حضور و فعالیت «تحریک طالبان پاکستان» (TTP) در خاک افغانستان همچنان وجود دارد؛ گروهی که اسلام‌آباد آن را مسئول بخش عمده حملات مرگبار اخیر در خاک پاکستان می‌داند. مقام‌های پاکستانی بارها حکومت طالبان را متهم کرده‌اند که یا نسبت به فعالیت این گروه‌ها مماشات می‌کند یا در مهار شبکه‌های آنان ناتوان بوده است.

پاکستان به‌طور مکرر از طالبان خواسته است تمامی اشکال پناه‌دهی، حمایت لجستیکی و همکاری با عناصر وابسته به تحریک طالبان پاکستان را متوقف کند؛ اما حکومت طالبان تاکنون در برابر این مطالبات مقاومت نشان داده است. تحلیلگران معتقدند این وضعیت ریشه در پیوندهای تاریخی، ایدئولوژیک و قومی میان طالبان افغانستان و گروه‌های مسلح پاکستانی دارد؛ روابطی که طی دو دهه جنگ علیه ایالات متحده و دولت پیشین افغانستان شکل گرفت و همچنان پابرجاست.

کارشناسان امنیت منطقه‌ای بر این باورند که مسئله تحریک طالبان پاکستان اکنون به مهم‌ترین مانع عادی‌سازی روابط میان کابل و اسلام‌آباد تبدیل شده است. رهبری طالبان بیم آن دارد که برخورد سخت با عناصر تحریک طالبان پاکستان، موجب بروز شکاف‌های داخلی، خشونت‌های تلافی‌جویانه و بی‌ثباتی گسترده‌تر در افغانستان شود.

در چنین فضایی، افزایش نقش‌آفرینی چین نشان‌دهنده نگرانی جدی پکن نسبت به احتمال تبدیل افغانستان به کانونی پایدار برای ناامنی منطقه‌ای است؛ ناامنی‌ای که می‌تواند پروژه‌های اقتصادی و ژئوپلیتیکی چین، به‌ویژه طرح «کمربند و جاده» و «کریدور اقتصادی چین ـ پاکستان» (CPEC) را با تهدید مواجه کند.

تحلیلگران معتقدند پکن ثبات افغانستان و امنیت مرزهای پاکستان و افغانستان را برای حفاظت از مسیرهای تجاری، جلوگیری از نفوذ افراط‌گرایی به مناطق غربی چین و گسترش نفوذ خود در جنوب و مرکز آسیا حیاتی می‌داند. برخلاف قدرت‌های غربی، چین تاکنون بیشتر بر ابزارهای دیپلماسی اقتصادی، گفت‌وگوی امنیتی و هماهنگی منطقه‌ای تکیه کرده و از ورود مستقیم نظامی پرهیز داشته است.

با این حال، پرسش‌های جدی درباره میزان موفقیت «فرآیند ارومچی» همچنان پابرجاست؛ به‌ویژه آن‌که تلاش‌های پیشین برای میانجی‌گری میان کابل و اسلام‌آباد بارها با بن‌بست مواجه شده و شکاف بی‌اعتمادی میان دو طرف همچنان عمیق است.

نماینده ویژه چین تأکید کرده است که مرحله آینده مذاکرات باید فراتر از گفت‌وگوهای نمادین حرکت کرده و به نتایج «عملی» در حوزه کاهش تنش، همکاری امنیتی و مدیریت اختلافات منجر شود؛ سخنانی که به‌گفته برخی ناظران، نشانه‌ای از افزایش نارضایتی پکن نسبت به کندی روند پیشرفت مذاکرات است.

تحرکات تازه چین همچنین بازتابی از تغییرات گسترده ژئوپلیتیکی در منطقه پس از خروج آمریکا از افغانستان محسوب می‌شود؛ جایی که قدرت‌های منطقه‌ای، به‌ویژه چین، اکنون می‌کوشند از طریق دیپلماسی، نفوذ اقتصادی و شراکت‌های راهبردی، معماری امنیتی جدیدی برای جنوب و مرکز آسیا طراحی کنند.

برای حکومت طالبان، نزدیکی به چین فرصتی مهم برای کاهش انزوای بین‌المللی و دستیابی به مشروعیت سیاسی و اقتصادی بیشتر تلقی می‌شود؛ اما تداوم نگرانی‌ها درباره پناهگاه‌های امن گروه‌های مسلح، تحرکات افراط‌گرایانه و چالش‌های حکمرانی، همچنان اعتبار بین‌المللی کابل را تحت‌الشعاع قرار داده است.

در سوی دیگر، ادامه حملات مرتبط با تحریک طالبان پاکستان، فشار داخلی بر دولت و ارتش پاکستان را به‌طور چشمگیری افزایش داده و اسلام‌آباد اکنون تهدید ناشی از این گروه را یکی از فوری‌ترین چالش‌های امنیت ملی خود می‌داند.

بر همین اساس، مرحله آینده «فرآیند ارومچی» می‌تواند تأثیر تعیین‌کننده‌ای نه‌تنها بر روابط افغانستان و پاکستان، بلکه بر آینده موازنه قدرت، همکاری‌های امنیتی و روند ثبات منطقه‌ای در جنوب و مرکز آسیا بر جای بگذارد.

ناظران دیپلماتیک هشدار می‌دهند که بدون پیشرفت ملموس در زمینه مبارزه با تروریسم، مهار گروه‌های مسلح و مدیریت تنش‌های مرزی، بی‌ثباتی منطقه‌ای ممکن است عمیق‌تر شود؛ وضعیتی که می‌تواند روند اتصال اقتصادی، تجارت فرامرزی و همکاری‌های منطقه‌ای را با تهدیدهای جدی مواجه سازد.

در نهایت، بسیاری بر این باورند که نقش میانجی‌گرانه چین طی ماه‌های آینده با آزمونی دشوار روبه‌رو خواهد شد؛ آزمونی که در آن پکن باید تلاش کند گفت‌وگوهای دیپلماتیک را به تفاهمات امنیتی عملی و قابل اجرا میان دو بازیگر عمیقاً بی‌اعتماد اما ناگزیر از همزیستی جغرافیایی و سیاسی تبدیل کند.