اسلام آباد: به گزارش راز نیوز| انتشار تصاویر و محتوای کامل نامه محرمانه موسوم به سایفر(Cypher) بار دیگر پرده از عمق مداخله ایالات متحده در امور داخلی پاکستان و تبعیت حاکمیت نظامی این کشور از دستورات واشنگتن برداشته است. این سند، صورت ‌جلسه دیدار اسد مجید خان، سفیر وقت پاکستان در آمریکا با دونالد لو، معاون وزیر امور خارجه ایالات متحده در امور آسیای جنوبی و مرکزی را ثبت کرده است.

زمینه برکناری عمران خان و نقش آمریکا

عمران خان، نخست ‌وزیر سابق و رهبر حزب تحریک انصاف، در آوریل 2022 (فروردین 1401) پس از نزدیک به یک ماه تنش سیاسی و مطرح شدن طرح عدم اعتماد در مجلس ملی، با حمایت ارتش و دخالت دیوان عالی پاکستان از قدرت برکنار شد. قدرت به دولتی ائتلافی متشکل از حزب مسلم لیگ نواز (PML-N) به رهبری شهباز شریف و حزب مردم پاکستان(PPPP) به رهبری آصف علی زرداری سپرده شد.

این تغییر، با چراغ سبز واشنگتن و به دلیل سیاست خارجی مستقل عمران خان از جمله سفر به مسکو در آغاز جنگ اوکراین، عدم محکومیت روسیه و خودداری از تامین پایگاه‌های نظامی به آمریکا رخ داد.

در دیدار مارس 2022، مقام آمریکایی صراحتاً اعلام کرد که «همه چیز بخشیده خواهد شد» اگر خان از طریق رأی عدم اعتماد برکنار شود. خان پس از برکناری بارها این مداخله را افشا کرد و اکنون انتشار سند سایفر، ادعاهای وی را تأیید کرده است.

تضعیف روابط با چین و چرخش به سوی آمریکا

یکی از مهم‌ترین پیامدهای تغییر قدرت در اسلام ‌آباد، فاصله‌گیری تدریجی پاکستان از چین و نزدیک شدن به ایالات متحده بوده است. روابط پاکستان و چین که پیش‌تر به عنوان «روابط همه‌جانبه» و «عمیق‌تر از عمیق‌ترین اقیانوس» توصیف می‌شد، تحت رهبری نظامی فعلی به شدت سرد شده است.

پروژه‌های کلیدی کریدور اقتصادی چین-پاکستان (CPEC) عمدتاً متوقف یا کند شده‌اند. از حدود 90 پروژه پیش‌بینی‌شده، تنها 38 پروژه تکمیل شده، 23 پروژه در حال اجرا و بخش قابل توجهی تاکنون آغاز نشده‌اند. فاز دوم  پروژه سی پک، از جمله ارتقای خط راه‌آهن ML-1، بارها به تعویق افتاده و هیچ پروژه پرچم‌داری جدیدی اضافه نشده است. سفر شهباز شریف به پکن در سال 2024 بدون دستاورد مالی قابل توجه پایان یافت و بدهی‌های پرداخت ‌نشده پاکستان به شرکت‌های چینی به منبع تنش دائمی تبدیل شده است.

در مذاکرات محرمانه درباره تبدیل بندر گوادر به پایگاه نظامی دائمی چین، پاکستان فهرستی از مطالبات سنگین از جمله تضمین در برابر تحریم‌های آمریکا، کمک به مدرن ‌سازی ارتش برای رقابت با هند و مهم‌تر از همه، دریافت قابلیت هسته‌ای دوم (sea-based second-strike) — مطرح کرد که چین آن‌ها را غیرمنطقی و ناسازگار با تعهدات عدم اشاعه خود دانست و نهایتا این مذاکرات با نتیجه ای تلخ پایان یافت.

این اقدامات نشان‌دهنده آن است که پاکستان عمداً تعمیق وابستگی به چین را متوقف کرده و توازن سیاست خارجی خود را به نفع واشنگتن تغییر داده است.

نقش محوری عاصم منیر؛ «فیلد مارشال محبوب ترامپ»

ژنرال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، چهره کلیدی این چرخش استراتژیک است. وی با انجام اصلاحات ساختاری بی‌سابقه از جمله خودارتقایی به رتبه فیلد مارشال، ایجاد سمت جدید رئیس نیروهای دفاعی و تجمیع اختیارات کامل برنامه هسته‌ای در دست خود کنترل بی‌سابقه‌ای بر قدرت به دست آورده است.

منیر پیش‌تر در آوریل 2019 هنگام تصدی ریاست سازمان اطلاعات ارتش (ISI) در سفر به تهران، با استفاده از ادبیات غیر دیپلماتیک و عدول از راهبرد دولت وقت، باعث تنش با مقامات ایرانی شد و از سمت خود برکنار گردید. اکنون اما به شریک قابل اعتماد واشنگتن تبدیل شده است و ترامپ از وی با عنوان فیلد مارشال محبوب خود یاد می‌کند.

نقش پاکستان در مذاکرات ایران و آمریکا: میانجی‌گری یک‌طرفه

در جریان تنش‌ها و مذاکرات اخیر میان ایران و آمریکا، پاکستان تلاش کرد خود را به عنوان میانجی اصلی معرفی کند و این نقش را «یکی از درخشان‌ترین لحظات تاریخ» خود بداند. با این حال، عملکرد اسلام‌آباد نشان‌دهنده جانبداری آشکار وی از طرف آمریکایی بوده است.

در آوریل 2026، اعلام شد که عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، برای احیای مذاکرات به اسلام‌آباد سفر خواهد کرد و قرار است با فرستادگان آمریکایی دیدار کند. این خبر توسط ارتش پاکستان (ISPR) به شدت تبلیغ شد، اما به سرعت مشخص گردید که سفر و دیدارها لغو شده است. مقامات ایرانی، از جمله ابراهیم رضایی، سخنگوی امنیت ملی، صراحتاً اعلام کردند که پاکستان «فاقد اعتبار لازم برای میانجی‌گری است»، زیرا «همیشه منافع ترامپ را در نظر می‌گیرد و در برابر نقض توافق‌ها توسط آمریکا سکوت می‌کند».

هرچند پاکستان برخی کمک‌های لجستیکی محدود (مانند ارائه هواپیما برای سفر به عمان) انجام داده، اما نزدیکی بیش از حد به واشنگتن و انتشار اخبار نادرست، اعتبار آن را به عنوان میانجی بی‌طرف به شدت خدشه‌دار کرده است. کشورهای دیگری مانند عمان، روسیه، چین، عربستان و ترکیه نیز در حال تلاش برای تأثیرگذاری بر نتیجه دیپلماتیک هستند.

نتیجه‌گیری

حاکمیت نظامی پاکستان با برکناری عمران خان و همسوسازی کامل سیاست خارجی با آمریکا، به دنبال کسب امتیازات اقتصادی، سیاسی و نظامی بوده است. با این حال، این چرخش یک‌طرفه نه تنها روابط با چین را تضعیف کرده، بلکه اعتبار دیپلماتیک اسلام‌آباد را در نقش میانجی نیز به چالش کشیده است. این رویکرد، پاکستان را به ابزاری در خدمت منافع واشنگتن تبدیل کرده، اما پایداری و موفقیت بلندمدت آن را با تردیدهای جدی مواجه ساخته است.