ابوظبی: به گزارش راز نیوز | در هفتههای اخیر، گزارشهای متعددی از اخراج دستهجمعی شهروندان پاکستانی مقیم امارات متحده عربی منتشر شده است. آنچه این رویدادها را از اخراجهای معمول کارگری متمایز میسازد، ماهیت سازمانیافته و هدفمند این اقدامات بر اساس وابستگی مذهبی است. شواهد موجود حاکی از آن است که دولت امارات یک کمپین سیستماتیک را علیه جامعه شیعه پاکستانی ساکن این کشور به راه انداخته است.
بر اساس اظهارات «محمد امین شهیدی»، روحانی برجسته شیعه و رئیس حزب «امت واحده پاکستان»، این اخراجها نزدیک به 5 هزار خانواده شیعه پاکستانی را تحت تأثیر قرار داده است که جمعاً حدود 15هزار نفر را شامل میشود. نکته قابل توجه آنکه بسیاری از این افراد سالها در امارات ساکن بوده و مشغول به کار بودهاند، اما ناگهان و بدون هیچ اخطاری از کشور اخراج شدهاند.
بازداشت، بازجویی و اخراج تحقیرآمیز
بر اساس گزارشهای میدانی و مصاحبه با اخراجشدگان، فرآیند اخراج به صورت ناگهانی و بدون ارائه اتهام رسمی انجام شده است. شاهدان عینی روایت کردهاند که مأموران اماراتی درب منازل این افراد را کوبیده و آنها را به مراکز بازداشت منتقل کردهاند.
یکی از قربانیان این رویداد به خبرنگاران گفته است: «ما را بدون ارائه هیچ مدرکی به بازداشتگاهها بردند. پس از ساعاتی بازجویی، ما را مستقیماً به فرودگاه منتقل کرده و با هواپیما به پاکستان فرستادند. حتی مدارک هویتی ما را نیز پس ندادند.»
«سرابی گوپتا»، سردبیر بخش جنوب شرق آسیا در مجله نیو لاینز، در این رابطه تأیید کرده است که بسیاری از اخراجشدگان به او گفتهاند بدون دریافت مدارک هویتی خود به پاکستان منتقل شدهاند.
مصادره اموال و مسدودسازی حسابهای بانکی
شاید تلخترین بخش این ماجرا، وضعیت مالی اخراجشدگان باشد؛ تمامی گزارشهای موجود حاکی از آن است که دولت امارات پیش از اخراج، کلیه حسابهای بانکی و داراییهای این افراد را مسدود کرده و عملاً تمام سرمایه عمر آنان را مصادره نموده است.
نادر بلوچ روزنامهنگار محلی پاکستانی، نقل کرده است که بسیاری از افراد آسیبدیده، پس از سالها اشتغال در امارات، گزارش دادهاند که قبل از بازگردانده شدن اجباری به خانه، قادر به دسترسی به پساندازهای خود یا انتقال وجوه نبودهاند.
این افراد که غالباً سرپرستان خانوادههای خود بودهاند و سالها در امارات کار کردهاند، اکنون بدون هیچ سرمایهای به کشور بازگشتهاند. حسابهای بانکی آنان مسدود شده و پولی که حاصل یک عمر تلاش بوده، عملاً مصادره گردیده است.
شکنجه و بدرفتاری با بازداشتشدگان
گزارشهای متعددی از بدرفتاری شدید و شکنجه بازداشتشدگان در مراکز نگهداری امارات منتشر شده است. شاهدان از بستن دست و پا و ضرب و شتم بازداشتشدگان خبر دادهاند. یکی از تلخترین روایتها مربوط به پیرمردی 80 ساله است که به دلیل ناتوانی در زانو زدن، مأموران اماراتی استخوان بازوی او را شکستهاند.
یک منبع معتبر در گفتگو با خبرگزاریها این وضعیت را «فراتر از هرگونه استانداردهای حقوق بشری» توصیف کرده و آن را محکوم کرده است.
استفاده از دادههای اثر انگشت برای شناسایی
نکته قابل تأمل دیگر، روش شناسایی شیعیان توسط دولت امارات است. منابع آگاه گزارش دادهاند که دولت امارات با استفاده از دادههای اثر انگشت جمعآوری شده هنگام ورود شهروندان به اماکن مذهبی شیعیان، وابستگی مذهبی این افراد را شناسایی کرده است.
این روش نشان میدهد که اخراجها از پیش برنامهریزی شده و به صورت سیستماتیک و سازمانیافته اجرا میشود و صرفاً یک اقدام موردی یا تصادفی نیست.
بستر و زمینههای سیاسی - امنیتی
برای درک عمیقتر این رویداد، باید آن را در بستر تحولات ژئوپلیتیک منطقه قرار داد:
تنش در روابط پاکستان و امارات: این اقدامات در شرایطی انجام میشود که روابط دیپلماتیک بین اسلامآباد و ابوظبی دچار تنش شده است. یکی از دلایل مهم، نقش میانجیگری پاکستان در مناقشه میان ایران و آمریکا بوده که ظاهراً با دید منفی امارات مواجه شده است.
علاوه بر این، درخواست غیرمنتظره امارات برای بازپرداخت فوری وام 3.5. میلیارد دلاری پاکستان نیز نشانهای از این تنشها تلقی میشود.
نگرانیهای امنیتی داخلی امارات: گزارشهای امنیتی امارات، ایران را به تلاش برای بیثباتسازی از داخل این کشور متهم کردهاند. در چنین فضایی، به نظر میرسد جامعه شیعه پاکستان به عنوان «پنجمین ستون» یا نیروی نفوذی بالقوه ایران تلقی شده و هدف پاکسازی هویتی قرار گرفتهاند.
سابقه نگرانیهای حقوق بشری در امارات
گزارشهای پیشین سازمانهای حقوق بشری از جمله دیدهبان حقوق بشر و عفو بینالملل، نگرانیهایی را در مورد اخراجهای ناگهانی و عدم شفافیت در رویههای کار و امنیت در امارات، بهویژه در مورد کارگران مهاجر، مطرح کرده بودند.
این گزارشها نشان میدهد که نقض حقوق کارگران مهاجر در امارات سابقه طولانی دارد و اخراجهای اخیر شیعیان پاکستانی را باید در ادامه این الگوی رفتاری تحلیل کرد.
ابعاد انسانی فاجعه
فراتر از آمار و ارقام، ابعاد انسانی این رویداد عمیقاً تأسفبار است؛ در یکی از تلخترین موارد، فردی از منطقه کرم پس از بازگشت به پاکستان دست به خودکشی زده است. این نشان میدهد که فشار وارده فراتر از یک بحران اقتصادی، به یک بحران روانی و اجتماعی تمام عیار تبدیل شده است.
همچنین، بسیاری از اخراجشدگان، سرپرستانی بودند که سالها در امارات کار کرده و تنها نانآور خانواده خود محسوب میشدند. اکنون آنها بدون هیچ سرمایهای به کشور بازگشتهاند و خانوادههایشان با وضعیت دشواری مواجه شدهاند.
تأثیر بر اقتصاد پاکستان
آمارهای رسمی نشان میدهد بیش از 1.2 میلیون پاکستانی در امارات زندگی و کار میکنند و این کشور منبع کلیدی ورودی حوالجات ارزی برای اقتصاد پاکستان محسوب میشود.
تحلیلگران اقتصادی هشدار میدهند که اخراجهای گسترده میتواند جریانهای مالی را مختل کرده و بر درآمد خانوارها تأثیر بگذارد. با اخراج 15000 نفر و مصادره داراییهای آنان، ضربه اقتصادی قابل توجهی به اقتصاد شکننده پاکستان وارد خواهد آمد.
سکوت دولت پاکستان
نکته قابل تأمل، سکوت دولت پاکستان در قبال این رویدادهاست؛ طاهر اندرابی سخنگوی وزارت خارجه پاکستان، در ابتدا این اخراجها را تکذیب و سپس به طرز ناگهانی گفتگو را قطع کرد.
مقامات پاکستانی اعلام کردهاند که این موضوع در دست بررسی است، اما تاکنون واکنش عملی مشخصی نشان ندادهاند. این سکوت، جو ترس و ناامنی را در میان دیگر جوامع شیعه پاکستانی ساکن کشورهای عربی منطقه تشدید کرده است.
نه مقامات امارات و نه دولت پاکستان پاسخی رسمی مبنی بر تأیید یا تکذیب ادعاهای مربوط به اخراجهای هدفمند یا مصادره اموال ارائه ندادهاند.
تداوم ترس و ناامنی
در پی این رویدادها، احساس فزاینده ترس، اضطراب و ناامنی در میان جوامع شیعه پاکستانی ساکن کشورهای عربی گسترش یافته است. بسیاری از شیعیان پاکستانی که هنوز در امارات و سایر کشورهای عربی حوزه خلیج فارس ساکن هستند، نگران سرنوشت مشابهی برای خود هستند.
شواهد موجود به طور قانعکنندهای نشان میدهد که دولت امارات متحده عربی یک پاکسازی مذهبی سازمانیافته را علیه شهروندان شیعه پاکستانی ساکن این کشور به اجرا گذاشته است. این اقدامات شامل بازداشتهای خودسرانه، اخراج تحقیرآمیز و مهمتر از همه، مصادره اموال و مسدودسازی حسابهای بانکی بدون ارائه هیچ فرصتی برای تسویه امور مالی است.
تعداد 15000 نفر اخراجشده و 5000 خانواده آسیبدیده، آمارهایی نیست که بتوان آنها را نادیده گرفت. گزارشهای متعدد از شکنجه و بدرفتاری، موارد خودکشی و نابودی زندگی افراد، همگی حکایت از یک فاجعه انسانی دارد که در سکوت خبری و دیپلماتیک در حال رخ دادن است.
نکته نگرانکنندهتر، سکوت دولت پاکستان در قبال این رویدادهاست. سکوتی که به نوعی همدستی با این اقدامات تلقی میشود و نگرانی جامعه شیعه پاکستان را دوچندان کرده است.
سازمانهای بینالمللی حقوق بشری و نهادهای مربوطه باید این موضوع را به طور جدی پیگیری کنند. دولت پاکستان نیز به عنوان کشوری که شهروندانش قربانی این اقدامات شدهاند، وظیفه دارد حمایت از اتباع خود را در دستور کار قرار دهد و پاسخ قاطعی از دولت امارات بخواهد.
